Khi sữa về

Sau khi sinh 2 ~ 3 ngày bạn sẽ được thưởng thức cảm giác căng tức của bầu vú. Dó là do chất dịch trong gradual tăng lên làm cho vú của bạn căng lên, nhiều khi cảm giác thấy bị nóng. Sự căng tức này được xác định là chứng căng tức sinh lý bình thường và là một báo hiệu cho người mẹ biết là sữa đang về.

Bạn hãy cho bé bú liên tục. Chứng căng tức sinh lý không có nghĩa là bạn có quá nhiều sữa và quan trọng là bạn cần phải cho bé bú thường xuyên để hút sữa ra ngoài phóng chống nguy cơ bị mắc chứng căng, tức ngực bệnh lý.

Căng ngực và viêm vú

Chứng căng, tức ngực

Đầu tiên bạn phải phân biệt giữa chứng căng, tức ngực bệnh lý-pathologic engorgement hay căng tức ngực sinh lý-physiologic engorgement thường xuất hiện 1 ngày sau khi sinh. Căng, tức ngực bệnh lý-pathologic engorgement thường do cho con bú hoặc vắt sữa không đúng cách. Ngực của bạn (hoặc cả hai) trở nên cứng, căng đầy và nặng nề. Bạn có thể thấy nóng ở vùng ngực cà bạn cảm giác rất mệt mỏi. Bạn có thể bị sốt.

Việc đầu tiên là phải điều trị chỗ căng tức, để em bé có thể ngậm vú dễ dàng (vú căng quá bé sẽ không ngậm được vú). Khi bé có thể bú hiệu quả thì, bầu vú của bạn sẽ nhẹ đi và mềm hơn. Nếu em bé không chịu bú hoặc bé bú không đủ lâu để vú bớt căng tức, bạn cần phải tự vắt sữa, hoặc dùng máy hút sữa ra ngoài. Chuyên gia dinh dưỡng có thể tư vấn cho bạn cách sử dụng máy hút sữa và cách vắt sữa hiệu quả. Bạn nhớ dùng khăn ấm lau vùng vú trước khi hút sữa và bạn nhớ massage để tạo phản xạ kích thích sữa về trước khi hút, như vậy thì bạn sẽ hút được nhiều sữa hơn và đỡ mất thời gian hơn. Dùng khăn lạnh chườm vú sau khi hút sữa sẽ làm cho vú không bị đau, và phòng chống tắc tia sữa.

Bạn nhớ điều trị ngay khi cảm thấy căng tức, thời gian là yếu tố quyết định. Càng điều trị sớm thì chữa trị càng đơn giản.

Chứng viêm vú

Nhiều mẹ có cảm giác như có sự nóng cháy trong tuyến vú hoặc mô vú. Chứng viêm vú là do có sự ép từ bên trong hoặc ngoài làm cho sữa bị tắc lại. Nghĩa là chứng viêm vú là biến chứng của chứng căng, tức ngực. Nếu bạn thấy có vùng nào đó trên vú bị nóng, bị tấy đỏ, nếu bạn cảm thấy vú bị nặng, bị đau bạn cảm thấy khó chịu triệu trứng như đang bị cảm lạnh, đau đầu, sốt thì bạn phải đi khám Bác sỹ sản ngay.

Chứng viêm vú, phải chữa trị ngay lập tức.

Bạn cần phải nghỉ ngơi và uống thuốc. Thường xuyên hút sữa hoặc vắt sữa ra ngoài là yếu tố quyết định. Nếu không cho con bú nữa hoặc tự cai sữa cho con sẽ làm cho việc điều trị bị chậm chễ và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Viêm đầu núm vú

Cho con bú là cả một nghệ thuật. Nhưng đôi khi người mẹ cũng gặp phải một số khó khăn khi cho bé bú như nứt đầu tư, nứt cổ chai, tắc sữa...


Viêm đầu núm vú gây đau đớn khiến cho nhiều bà mẹ quyết định cai sữa cho con. Có thể các bà mẹ sẽ cảm thấy chưa quen khi cho con bú trong những ngày đầu, nhưng cho con bú không gây đau núm vú. Đau núm vú hoặc viêm núm vú bắt nguồn từ việc cho con bú không đúng cách.

Trong nhiều trường hợp nguyên nhân là do mẹ bế con không đúng cách khi cho bú, con ngậm vú không hết hoặc cách kéo bé ra khỏi bầu vú để ngừng bú không đúng. Bạn có thể hỏi tư vấn của các chuyên gia về dinh dưỡng khi bị viêm hoặc đau núm vú.

Nếu bạn cảm thấy quá đau thì nên dừng cho con bú. Trong thời gian này bạn phải hút sữa ra liên tục để tránh vú bị căng, tức ngực gây tắc tia sữa và để kích thích vú tiếp tục ra sữa nuôi con. Chuyên gia về dinh dưỡng có thể tư vấn cho bạn cách sử dụng máy hút sữa và cách vắt sữa ra để tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ.

Theo như kinh nghiệm của một số bà mẹ, bạn có thể dùng kem lanolin PureLan, Bepanthen, Glycerin Borate, hoặc lọ thuốc mỡ Tetracylin, Mother care .... bôi lên đầu núm vú. Mẹ có thể ngừng cho bé bú nếu thấy đau quá, tuy nhiên phải hút sữa ra. Nếu bạn chịu đau được thì vẫn tiếp tục cho bé bú, nhưng phải vệ sinh sạch sẽ đầu ti rồi mới cho bú. Bé bú xong thì lại bôi thuốc tiếp. Để tránh bị bé nhai, cắn đầu ti bạn có thể dùng miếng bảo vệ đầu ti. Cố gắng để thoáng vú càng nhiều càng tốt.

Trong một vài trường hợp viêm núm vú có thể dẫn đến bệnh nứt cổ gà. Ở trường hợp này bạn nên đến gặp bác sĩ ngay vì có thể cả bé cũng bị lây nấm tưa miệng.

Nhịp bú của trẻ

Tốt nhất là cho bé bú theo nhu cầu, không cho bé bú theo thời gian biểu định sẵn. Trẻ khỏe mạnh sẽ biết khi nào đói, và cần phải ăn bao nhiêu và bao lâu. Thường thì bé ăn khoảng 6-8 bữa trong vòng 24h. Bạn hãy cho bé bú thường xuyên ngay khi bé có nhu cầu, kể cả vào buổi tối. Khi bé lớn dần và sữa nhiều lên thì bé sẽ bú ít lần hơn.

Đặc biệt trẻ mới sinh thường bú theo kiểu được gọi là clusterfeed. Nghĩa là bé thường bú nhiều vào một thời điểm trong ngày còn các giờ khác thì bé bú ít hơn hẳn. Thường thì bé hay thích bú vào cuối giờ chiều hoặc trước lúc tối. Clusterfeed không phải là biểu hiện của thiếu sữa mà chỉ là một tính cách thường thấy ở trẻ mới sinh.

Bạn cần phân biệt giữa khái niệm Clusterfeed với khái niệm growth spurts. Khi bé của bạn bỗng nhiên muốn bú nhiều hơn đó là bé đang lớn và cần 1 lượng sữa nhiều hơn. Bạn có thể dự đoán thời điểm này khi bé được 3 tuần, 6 tuần và 3 tháng. Bạn nên cho bé bú nhiều lần hơn trong một vài ngày để tạo lại sự cân bằng giữa lượng cung của mẹ và nhu cầu của bé.

Kiểm tra trọng lượng của bé

Nhiều bà mẹ sợ mình "không có đủ sữa cho bé" tuy nhiên trong nhiều trường hợp điều đó là không có cơ sở. Các chuyên gia đã đưa ra 1 số dấu hiệu nhận biết bé ăn đủ sữa như sau:

• Thay một hoặc hai chiếc bỉm trong những ngày đầu khi bé nhận được sữa colostrums từ mẹ.
• Thay 5 đến 6 chiếc bỉm trong vòng 24 h trong ngày thứ 3 hoặc thứ 4 khi sữa mẹ đã về.
• Bé bú trung bình 6-10 lần trong vòng 24h.
• Bé cần phải tăng cân ít nhất 120 – 210 g hàng tuần kể từ ngày thứ 4 sau khi sinh.
• Bé phải tỉnh táo, khỏe mạnh, màu da phải tươi tắn, da căng, và tăng nhanh đường kính đầu và chân.

Dinh dưỡng

Thời gian cho con bú là thời điểm rất quan trọng đối với sức khỏe của bạn. Tuy nhiên bạn không cần phải có 1 chế độ kiêng khem đặc biệt. Bạn có thể ăn thoải mái theo nhu cầu, chỉ cần kiêng các thức uống có cồn, bạn thậm trí có thể uống một lượng nhỏ caffe hoặc bia hàng ngày.
Một số bé có thể có phản ứng khi mẹ ăn một số thực phẩm đặc biệt tuy nhiên đó không phải là lý do để tất cả các bà mẹ đều phải ăn kiêng cữ, sẽ không tốt cho sức khỏe. Nếu bạn nghi ngờ một loại thực phẩm nào đó thì hãy ăn một lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của bé. Nếu bé có biểu hiện không tốt thì hãy tạm ngừng không ăn loại thức ăn đó trong một khoảng thời gian nhất định.
Hãy cố gắng ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau. Bạn nên chọn các loại thực phẩm tươi sống, không nên chọn thực phẩm đã qua chế biến.
Mọi người thường cho rằng mẹ cần phải uống nhiều nước khi cho con bú, tuy nhên đó là nhận định sai!
Bạn chỉ cần uống khi cảm thấy khát. bạn hãy theo dõi mầu của nước tiểu: màu sáng đến hơi vàng là bạn đã uống đủ nước.

Cách cho con bú

Cho con bú là một việc tự nhiên, tuy nhiên các kỹ năng này cũng cần phải học, có thể bạn và bé sẽ cần phải dành thời gian luyện tập để hoàn thiện kỹ năng này. Hiện nay nhờ có nhiều hướng dẫn và bài tập khác nhau mà việc mẹ cho con bú càng ngày càng dễ dàng và thuận tiện hơn trước.

Các tư thế cho con bú

Cho con bú đúng vị trí là chiều khoá của thành công. Kiểu bú đúng sẽ giúp bé ngậm vú tốt, ngậm vú tốt sẽ giúp bé bú sữa mẹ hiệu quả không làm đau núm vú.

Nguyên nhân chính gây đau núm vú, phần lớn là do bé ngậm vú không đúng cách! Bạn có thể cho con bú bằng nhiều kiểu khác nhau, các kiểu bú truyền thống là kiểu nằm hoặc ngồi. Kiểu cho bú nằm ứng dụng rất hiệu quả khi bạn cho con bú vào buổi tối.

Bạn có thể chọn bất cứ kiểu cho con bú nào, quan trọng là bạn và bé đều cảm thấy thuận tiện, và bé ngậm vú được dễ dàng. Lưng, tay và cả chân của bạn phải có chỗ tựa chắc chắn. Bạn chú ý là: kéo bé lại phía vú của mình chứ không phải là đưa vú vào miệng của bé!

Kể cả khi bé đang bú tốt, bạn cũng nên chú ý là cổ của bé cần phải duỗi thẳng hơi ngửa ra phía sau một chút. Người của bé áp sát vào người của mẹ (bụng tiếp xúc với bụng của mẹ). Đầu, vai, và người của bé phải làm thành một đường thẳng, bé có thể ngậm vú dễ dàng mà không cần phải ưỡn hoặc vặn người.

Kiểu cradle (ẵm)

Thuận lợi Có thể cho bú mọi nơi. Kiểu này được nhiều người ứng dụng.

Khó khăn Bé phải tự ngỏng đầu khi bú. Mẹ không quan sát được hành động của bé khi bú.

Kiểu Clutch (ôm)

Thuận lợi Đầu và lưng bé được trợ giúp. Mẹ kiểm soát được hành động của con khi bú.

Khó khăn Nhìn không quen mắt. Một số bé không thích bị sờ vào đầu; dùng 1 chiếc khăn chèn giữa gáy và đầu của bé.

Kiểu Lying down (nằm)

Thuận lợi Mẹ được thư giãn. Dòng sữa chảy không mạnh, bé dễ bú.

Khó khăn Cần phải có tấm đệm hỗ trợ cho mẹ và bé Kiểu này dành cho các mẹ đã có kinh nghiệm cho con bú.

Cách ngậm núm vú

Nếu bé của bạn ngậm đầu ti đúng cách thì sẽ bú được nhiều sữa và không làm đau núm vú của mẹ.

Bạn hãy kéo bé về phía ngực mình, và kích thích bé bằng cách dùng đầu ti cù vào môi dưới của bé. Bé sẽ há mồm như đang ngáp, lúc này mẹ phải kéo nhanh bé vào ngực mình, quan trọng là kéo bé về phía bầu vú chứ không phải là đưa bầu vú vào miệng của bé. Đỉnh đầu ti của bạn phải hướng lên vòm trên của miệng bé. Bạn hãy kiểm tra các điểm sau để đảm bảo bé ngậm vú đúng cách:

• Mũi và Cằm của bé chạm vào vú của bạn
• Tai, vai và hông của bé tạo thành một đường thẳng
• Miệng của bé mở rộng để ngậm toàn bộ phần quầng vú và đầu ti
• Lưỡi của bé đè lên hàm dưới và hướng ra ngoài
• Đỉnh mũi của bé phải cao ngang bằng đầu núm vú
• Bạn có thể thấy phần quầng vú ở trên nhiều hơn là phần quầng vú ở dưới
• Bạn không bị đau

Ngậm đầu ti đúng cách Ngậm vú không hết

Bé bú khéo sẽ bắt đầu bằng các nhịp bú ngắn sau đó chuyển sang nhịp bú dài và sâu hơn. Bạn có thể nhìn và nghe thấy bé đang nuốt như thế nào.

Cho con bú không gây đau đớn, mẹ có thể có cảm giác lạ lẫm trong những ngày đầu. Tuy nhiên, đau núm vú, tụ máu, hoặc nứt núm vú sẽ rất nguy hiểm, bạn nên đến tư vấn các chuyên gia dinh dưỡng ngay nếu mắc phải các trường hợp trên.